
Prowadzenie własnej firmy wiąże się z koniecznością opłacania comiesięcznych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Ich wysokość nie jest stała. Co roku przedsiębiorcy muszą przygotować się na zmiany, które bezpośrednio wpływają na koszty stałe działalności. Przyjrzyjmy się, skąd biorą się te podwyżki i jakich kwot można się spodziewać.
Skąd biorą się podwyżki składek ZUS i zdrowotnej?
Wzrost obciążeń na rzecz ZUS nie jest arbitralną decyzją, lecz wynika wprost z przepisów. Kluczowym czynnikiem jest prognozowane przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, zapisane w ustawie budżetowej. Im wyższa prognoza, tym wyższe składki płacą przedsiębiorcy.
Czytaj takżeLimity IKE i IKZE 2026 i prognozy na 2027. Ile wpłacisz i odliczysz od PIT?Zobacz poradnik (otwiera się w nowej karcie)„Duży ZUS” a prognozowane przeciętne wynagrodzenie
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorców opłacających tzw. duży ZUS stanowi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Gdy rząd przyjmuje w budżecie wyższą kwotę tej prognozy, podstawa automatycznie rośnie, a wraz z nią wszystkie składki procentowo od niej liczone.
To mechanizm, który od lat powoduje regularny wzrost kosztów prowadzenia firmy. Wyższe prognozy płac przekładają się bezpośrednio na wyższe daniny publiczne dla samozatrudnionych.
Składka zdrowotna na ryczałcie – koniec taryfy ulgowej
Przedsiębiorcy na ryczałcie również odczują podwyżki. Ich składka zdrowotna zależy od przychodów i jest powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem w sektorze przedsiębiorstw. Co roku GUS publikuje nową, wyższą kwotę tego wynagrodzenia, co podnosi bazę do obliczenia składki.
Czytaj takżeIKZE na ryczałcie – czy to się opłaca? Analiza i kalkulator korzyści dla przedsiębiorcyZobacz poradnik (otwiera się w nowej karcie)Choć politycy zapowiadali uproszczenia, zasady pozostają skomplikowane i kosztowne. Wzrost składki zdrowotnej B2B jest faktem, a dla wielu ryczałtowców oznacza to znaczące zwiększenie miesięcznych obciążeń, niezależnie od ich realnych dochodów.
Prognozy na nowy rok: ile wyniesie „duży ZUS”?
Bazując na projekcie ustawy budżetowej, można już dziś oszacować, jak wysokie będą składki na ubezpieczenia społeczne w nadchodzącym roku. Te prognozy dają przedsiębiorcom czas na przygotowanie firmowego budżetu.
Nowa podstawa wymiaru składek społecznych
Zgodnie z rządowymi prognozami, przeciętne wynagrodzenie ma wzrosnąć. To oznacza nową, wyższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorców. Każdy wzrost tej podstawy o 100 zł to około 35 zł więcej do zapłaty miesięcznie.
Pamiętaj, że ostateczne kwoty będą znane po opublikowaniu oficjalnego obwieszczenia. Poniższe wartości to prognozy oparte na projekcie budżetu, które z dużą dozą prawdopodobieństwa staną się obowiązujące.
Składniki „dużego ZUS-u” – co za co płacisz?
Łączna kwota, którą co miesiąc przelewasz do ZUS, składa się z kilku elementów. Każdy z nich ma inny cel i jest obliczany jako procent od wspomnianej podstawy wymiaru. Oto prognozowany rozkład:
- Składka emerytalna (19,52%): największa część, buduje Twój kapitał na przyszłą emeryturę.
- Składka rentowa (8,00%): zabezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy.
- Składka chorobowa (2,45%): dobrowolna, uprawnia do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego.
- Składka wypadkowa (1,67%): jej wysokość jest zróżnicowana, ale dla większości małych firm jest to stawka standardowa. Zabezpiecza skutki wypadków przy pracy.
- Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (łącznie 2,45%): środki przeznaczane na walkę z bezrobociem i wsparcie osób z niepełnosprawnościami.
Sumując te wartości, otrzymujemy prognozowaną kwotę tzw. dużego ZUS-u. Bez dobrowolnej składki chorobowej będzie ona niższa, ale pozbawi Cię prawa do świadczeń w razie choroby.
Składka zdrowotna – jak ją obliczyć w zależności od formy opodatkowania?
Od czasu Polskiego Ładu składka zdrowotna stała się jednym z najbardziej skomplikowanych elementów w rozliczeniach przedsiębiorcy. Jej wysokość i sposób obliczania zależą od wybranej formy opodatkowania.
Składka zdrowotna na skali podatkowej (zasady ogólne)
Jeśli rozliczasz się na zasadach ogólnych, sprawa jest stosunkowo prosta. Twoja składka zdrowotna wynosi 9% dochodu z działalności gospodarczej. Dochód to przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania.
Minimalna składka zdrowotna nie może być jednak niższa niż 9% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Nawet jeśli firma ma stratę lub bardzo niski dochód, tę minimalną kwotę trzeba zapłacić.
Składka zdrowotna na podatku liniowym
Przedsiębiorcy na podatku liniowym płacą składkę zdrowotną w wysokości 4,9% dochodu. Podobnie jak na skali, obowiązuje tu minimalna podstawa wymiaru równa minimalnemu wynagrodzeniu.
Co ważne, liniowcy mają możliwość zaliczenia zapłaconych składek zdrowotnych w koszty uzyskania przychodu lub odliczenia ich od podstawy opodatkowania. Istnieje jednak roczny limit tego odliczenia, który również jest waloryzowany.
Składka zdrowotna na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych
Tu zaczynają się schody. Minimalna podstawa ZUS na ryczałcie dla składki zdrowotnej jest uzależniona od dwóch czynników: rocznych przychodów firmy oraz przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za IV kwartał poprzedniego roku.
Istnieją trzy progi przychodowe:
- Do 60 000 zł rocznie: podstawa wymiaru składki zdrowotnej to 60% przeciętnego wynagrodzenia.
- Od 60 000 zł do 300 000 zł rocznie: podstawa to 100% przeciętnego wynagrodzenia.
- Powyżej 300 000 zł rocznie: podstawa to 180% przeciętnego wynagrodzenia.
Od tak ustalonej podstawy oblicza się składkę w wysokości 9%. Co istotne, co roku rośnie kwota bazowa (przeciętne wynagrodzenie), co automatycznie podnosi składkę we wszystkich trzech progach.
Kalkulator obciążeń JDG: ile łącznie oddasz do ZUS co miesiąc?
Teoria jest ważna, ale przedsiębiorcę najbardziej interesuje konkretna suma, którą musi co miesiąc przygotować. Poniższa tabela przedstawia symulację całkowitych miesięcznych obciążeń w nowym roku. To swoisty kalkulator obciążeń JDG w uproszczonej formie.
Założenia do przykładowych obliczeń
Przyjęliśmy prognozowane wartości składek na ubezpieczenia społeczne z Funduszem Pracy (tzw. pełny ZUS z dobrowolnym chorobowym). Składka zdrowotna jest szacunkowa i zależy od dochodu/przychodu. To przykład, nie oferta.
Porównanie całkowitych kosztów ZUS w tabeli
| Forma opodatkowania | Składki społeczne + FP (stała kwota, prognoza) | Przykładowa składka zdrowotna | Łączny miesięczny koszt (prognoza) |
|---|---|---|---|
| Skala podatkowa | ~1600 zł | 900 zł (dla dochodu 10 000 zł) | ~2500 zł |
| Podatek liniowy | ~1600 zł | 490 zł (dla dochodu 10 000 zł) | ~2090 zł |
| Ryczałt (przychód do 60 tys. zł rocznie) | ~1600 zł | ~420 zł (prognoza) | ~2020 zł |
| Ryczałt (przychód 60-300 tys. zł rocznie) | ~1600 zł | ~700 zł (prognoza) | ~2300 zł |
| Ryczałt (przychód >300 tys. zł rocznie) | ~1600 zł | ~1260 zł (prognoza) | ~2860 zł |
Jak widać, ile kosztuje samozatrudnienie (ZUS) zależy w ogromnej mierze od formy opodatkowania i osiąganych wyników finansowych. Różnice w całkowitych obciążeniach mogą sięgać kilkuset złotych miesięcznie.
Jak legalnie obniżyć składki ZUS? Sprawdzone sposoby
Choć „duży ZUS” dla wielu jest nieunikniony, istnieją legalne sposoby na obniżenie comiesięcznych obciążeń, szczególnie na początku prowadzenia działalności.
Ulga na start dla nowych firm
Przez pierwsze 6 pełnych miesięcy od rozpoczęcia działalności gospodarczej możesz korzystać z Ulgi na start. W tym okresie opłacasz jedynie składkę zdrowotną. Jesteś zwolniony ze składek na ubezpieczenia społeczne. Warunkiem jest m.in. nieprowadzenie działalności w ciągu ostatnich 60 miesięcy.
Preferencyjne składki ZUS przez 24 miesiące
Po zakończeniu Ulgi na start (lub od razu po założeniu firmy, jeśli z niej nie korzystasz), możesz przez 24 miesiące płacić obniżone składki od preferencyjnej podstawy. Podstawą jest 30% minimalnego wynagrodzenia. To znaczna oszczędność w porównaniu do „dużego ZUS-u”.
Mały ZUS plus – składki zależne od dochodu
Mały ZUS plus to rozwiązanie dla przedsiębiorców, których roczny przychód nie przekroczył określonego limitu (zwykle 120 000 zł). Podstawa wymiaru składek jest tu uzależniona od dochodu z poprzedniego roku. Z tej ulgi można korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy prowadzenia firmy.
Wybór między Małym ZUS-em plus a ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych wymaga dokładnej kalkulacji. Niższe składki społeczne mogą oznaczać wyższą składkę zdrowotną i odwrotnie. Przeanalizuj swoją sytuację, zanim podejmiesz decyzję.
Zbieg tytułów do ubezpieczeń (np. etat i firma)
Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą i jednocześnie jesteś zatrudniony na umowę o pracę z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym, dochodzi do tzw. zbiegu tytułów do ubezpieczeń. W takiej sytuacji z działalności opłacasz obowiązkowo tylko składkę zdrowotną. Składki społeczne są opłacane z wynagrodzenia za pracę.
Najczęściej zadawane pytania
Co się stanie, jeśli spóźnię się z opłatą składek ZUS?
Za każdy dzień zwłoki ZUS naliczy odsetki ustawowe. Długotrwałe zaległości mogą prowadzić do postępowania egzekucyjnego, a w przypadku dobrowolnej składki chorobowej nawet krótkie spóźnienie powoduje utratę prawa do świadczeń.
Czy mogę zrezygnować z płacenia składki chorobowej?
Tak, składka chorobowa jest dobrowolna dla przedsiębiorców. Rezygnacja z niej obniży miesięczne obciążenie o kilkadziesiąt złotych, ale jednocześnie pozbawi Cię prawa do zasiłku chorobowego w razie niezdolności do pracy oraz zasiłku macierzyńskiego.
Do kiedy trzeba zapłacić składki ZUS za dany miesiąc?
Termin zależy od formy prawnej i rozliczeń. Osoby fizyczne opłacające składkę wyłącznie za siebie mają czas do 20. dnia następnego miesiąca. Płatnicy posiadający osobowość prawną (np. spółki z o.o.) oraz jednostki budżetowe muszą uregulować należności do 15. dnia następnego miesiąca.
Czy wyższy „duży ZUS” oznacza wyższą emeryturę w przyszłości?
Teoretycznie tak. Składka emerytalna jest zapisywana na Twoim indywidualnym koncie w ZUS i stanowi podstawę do obliczenia przyszłego świadczenia. Wyższe wpłaty przekładają się na wyższy zgromadzony kapitał, a co za tym idzie – potencjalnie wyższą emeryturę. Jednak jej ostateczna wysokość zależy od wielu czynników, m.in. dalszej średniej długości życia i waloryzacji.
Czytaj takżeIKZE: Jak oszczędzać na emeryturę i jednocześnie płacić niższy podatek?Zobacz poradnik (otwiera się w nowej karcie)Sprawdź oferty
Planowanie budżetu firmowego, zwłaszcza w obliczu rosnących kosztów, wymaga rozwagi. Jeśli na sfinansowanie bieżących potrzeb lub inwestycji potrzebujesz dodatkowych środków, warto porównać dostępne opcje finansowania. Na KasaRazDwa.pl znajdziesz aktualne oferty kredytów i pożyczek, które pomogą Ci podjąć najlepszą decyzję.